* ( رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ) * ، بار خدايا ! ما را فتنهء ظالمان مكن ( 1 ) . ابو مجلز ( 2 ) و ابو الضّحى ( 3 ) گفتند : معنى آن است كه ، ايشان را بر ما دست مده كه پس گمان برند كه ايشان بهتر از مااند ، مفتون ما شوند ، ما فتنهء ايشان باشيم . عطيّه گفت : لا تسلَّطهم علينا ، ايشان را بر ما مسلَّط مگردان كه گمان برند كه آن ظفرى و فتحى است بر ما مفتون شوند . مجاهد گفت : ايشان را از ما و عذاب ما تمكين مكن و ما را به گناه ما يعلم ايشان عذاب مكن . آنگه گويند : اگر اينان بر حق بودندى ، ايشان را عذاب نكردندى ، و به رحمت و فضل خود ما را از اين كافران برهان . * ( وَأَوْحَيْنا إِلى مُوسى وَأَخِيه ) * ، آنگه حق تعالى حكايت كرد آن وحى را كه بر موسى و هارون كرد و [ آنچه ] ( 4 ) ايشان را فرمود ، گفت : وحى كرديم به موسى و برادرش ( 5 ) هارون كه براى قوم خود در مصر خانه بسازى ، يقال : تبوّأت المنزل و بوّأته ، اى اتّخذته منزلا . و اصل آن ( 6 ) رجوع باشد ، من باء اذا رجع . مبوّء و مبوّا ( 7 ) ، منزل باشد كه رجوع مرد با آن بود . و بعضى اهل لغت فرقى كردند ، گفتند : تبوّأ المنزل لنفسه و بوّأ [ لغير ] ه ( 8 ) ، و قيل : بوّأته المنزل لغيره فتبوّأ . * ( وَاجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً ) * ، بيشتر مفسّران گفتند : سبب آن بود كه ، خداى تعالى بنى اسرايل را فرمود كه : جز در مسجدها نماز نكنند ، و مسجد نمازگاه ايشان بود ، چون فرعون مسلَّط شد بفرمود تا مسجدها و عبادتگاههاى ايشان خراب كردند و ايشان را منع كرد [ ند ] ( 9 ) از نماز در مساجد . حق تعالى گفت : اكنون رخصت است شما را كه در خانه‌ها نماز كنى . * ( وَاجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً ) * ، خانه‌ها قبله سازى ، يعنى مصلَّى و نمازگاه ، اين قول عبد اللَّه عبّاس است و ابراهيم و ربيع و ابن زيد و ابو مالك و عكرمه . مجاهد گفت : ايشان در

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل و مج : مكنى . ( 2 ) . اساس : ابو مجاز ، به قياس با نسخهء مج ، تصحيح شد ، آو ، آج ، بم ، آز : ابو محلى ، مل : ابو مخلن . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مل و مج : ابو ضحى . ( 4 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 5 ) . اساس : بر او و برادرش ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخهء بدلها ، « براوو » حذف شد . ( 6 ) . آج ، مج ، لب ، آز : از . ( 7 ) . اساس : مبوّ ، به قياس با نسخهء مل ، تصحيح شد . ( 8 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آج ، افزوده شد . ( 9 ) . اساس : ندارد ، از آو ، افزوده شد .